09.02.2026

Наступствы выплаты і атрымання заработнай платы "У канвертах"

Выплата зарплаты ў "канверце", без яе адлюстравання ў бухгалтарскім уліку – з'яўляецца грубым парушэннем заканадаўства аб працы, і цягне за сабой пазбаўленне работніка яго сацыяльных гарантый.

Працуючы грамадзянін, без афіцыйнага афармлення па месцы працы (за гэты перыяд) губляе права на выплаты па дзяржаўнаму сацыяльнаму страхаванню, а менавіта: на выпадак часовай непрацаздольнасці, цяжарнасці і родаў, а таксама гэты перыяд не ўвойдзе яму ў разлік пры дасягненні пенсійнага ўзросту, для прызначэння дапамогі па страце карміцеля і г.д. Асноўнай крыніцай такіх выплат з'яўляюцца выключна абавязковыя стразовые ўзносы ў бюджэт Фонду сацыяльнай абароны. З выплаты гэтых жа узносаў фармуецца і страхавы стаж работніка: залічваюцца ў страхавы стаж толькі перыяды працы, за якія выплачваліся абавязковыя страхавыя ўзносы ў бюджэт фонду. Абавязак пералічваць за працуючых грамадзян абавязковыя страхавыя ўзносы ў бюджэт фонду сацыяльнай абароны насельніцтва цалкам ляжыць на наймальніку. Пераканаецца ў добрасумленнасці свайго працадаўцы, даведацца, ці выплачваў працадаўца страхавыя ўзносы, і ў якім памеры, можна ў Фондзе сацыяльнай абароны (для гэтага неабходна прад'явіць дакумент, які сведчыць асобу і запоўніць заяву). Адрасы тэрытарыяльных органаў фонду можна даведацца на сайце Фонду сацыяльнай абароне насельніцтва (http://www.ssf.gov.by). Ёсць і іншы спосаб - з 1 лютага 2023 года Фонд сацыяльнай абароны запусціў мабільную праграму "ФСАН" па аператыўным кантролі за выплатай узносаў і працягласцю страхавога стажу, які даступны для запампоўкі на платформе Google Play.

З 18 жніўня 2025 г. уступілі ў сілу змены ў Закон Рэспублікі Беларусь ад 15.07.2021 г. № 118-З "Аб узносах у бюджэт дзяржаўнага пазабюджэтнага фонду сацыяльнай абароны насельніцтва Рэспублікі Беларусь", якія ўстанаўліваюць новыя прававыя асновы, якія рэгулююць адносіны, звязаныя з выплатай абавязковых страхавых узносаў (далей – узносы) з даходаў, што выплачваюцца работнікам без адлюстравання гэтых выплат ва ўліку арганізацыі.

Цяпер тэрмін "скрытая заработная плата" афіцыйна вызначаны як выплата ў грашовым і (або) натуральным выражэнні за выкананне работнікам (грамадзянінам) работ (паслуг, стварэнне аб'екта інтэлектуальнай уласнасці) па працоўных і (або) грамадзянска-прававых дагаворах без яе адлюстравання працадаўцам у падатковым і бухгалтарскім уліку. Згодна з новымі зменамі, страхавыя ўзносы будуць налічвацца на фактычныя выплаты па-за залежнасці ад іх крыніцы і без прымянення гранічнага памеру ў пяць сярэдніх заработных плат (СЗП), як гэта было раней. Гэтак жа нормай закона ўстаноўлены мінімальны парог для разліку ўзносаў: не ніжэй за 1/30 пяціразовай СЗП за кожны дзень фактычнай працы, нават калі сума выплат будзе ніжэй. Змены закранулі і самога работніка: за перыяд атрымання схаванай заработнай платы ў страхавы стаж для прызначэння працоўнай пенсіі будуць улічвацца толькі выплаты з памеру мінімальнай заработнай платы (МЗП).

Важна памятаць, што за даказаныя наўмысныя дзеянні, звязаныя з нявыплатай абавязковых страхавых узносаў, службовыя асобы нясуць адміністрацыйную адказнасць (арт.12.15 КоАП Рэспублікі Беларусь), а ў выпадку нявыплаты ўзносаў на суму, якая перавышае 2 500 базавых велічынь, прадугледжана крымінальная адказнасць (арт. 243-3 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь). Пры ўзнікненні пытанняў можна звярнуцца ў Шаркаўшчынскі раённы сектар па тэлефонах: 61258 і 64067, альбо па адрасе: г.п. Шаркаўшчына вул. Камсамольская, д. 15, каб. 11,13.

Начальнік Шаркаўшчынскага раённага сектара Н.Р. Дзюшко